76

which is to say as long as you are unconscious, spiritually speaking. I am talking here primarily of emotional pain, which is also the main cause of physical pain and physical disease. Resentment, hatred, self-pity, guilt, anger, depression, jealousy, and so on, even the slightest irritation, are all forms of pain. And every pleasure or emotional high contains within itself the seed of pain: its inseparable opposite, which will manifest in time. Anybody who has ever taken drugs to get "high" will know that the high eventually turns into a low, that the pleasure turns into some form of pain. Many people also know from their own experience

tức là khi nào bạn còn mê muội hay vô minh, theo cách nói của tôn giáo. Ở đây chủ yếu đề cập đến đau khổ về mặt tình cảm, nó cũng là nguyên nhân chính gây ra đau đớn và bệnh tật ở thể xác. Phẫn nộ, căm ghét, tự cảm thán, tội lỗi, giận hờn, u uất, ghen tị, và vân vân, thậm chí cơn cáu kỉnh không đáng kể nhất cũng đều là các hình thức đau khổ. Và mọi lạc thú hay hứng khởi đều chứa đựng bên trong chính nó hạt giống của khổ đau: đối cực bất khả phân ly của nó, vốn sớm muộn gì cũng hiển lộ ra. Người nào đã từng dùng đến ma túy để tìm “cảm hứng” cũng đều biết rằng cuối cùng rồi hứng khởi cũng biến thành u uất, rằng lạc thú cũng biến thành một dạng đau khổ nào đó. Nhờ kinh nghiệm riêng của mình, nhiều người cũng biết rõ

ta vẫn còn mê mờ thì khổ đau là điều không thể tránh được! Đau khổ ở đây là những cảm xúc như tức giận, thù ghét, cao ngạo, ganh tỵ, căng thẳng v.v. - cho dù một cơn giận nhỏ cũng là một hình thức của khổ đau. Những cảm xúc tiêu cực này là nguyên nhân chính của những bệnh tật và dằn vặt tinh thần ở trong ta. Quả thật, mọi thú vui tạm bợ hay những cảm giác cao độ mà chúng ta thường tìm kiếm đều ẩn chứa đằng sau chúng những mầm mống của khổ đau, và sự đối nghịch. Những ai đã từng sử dụng bạch phiến hay những chất ma túy để hưởng thụ sự "thăng hoa" đều hiểu rằng đằng sau đỉnh cao của cảm giác này là sự tuột dốc thảm hại nhanh chóng của những cảm giác mê ly đó; cuộc vui sẽ nhanh chóng lụi tàn và biến thành một nỗi thống khổ. Nhiều người cũng có kinh nghiệm từ bản thân rằng

theo cách nói về tâm linh thì là bạn còn mê chưa ngộ. Điều chủ yếu tôi nói ở đây là sự đau khổ về mặt cảm xúc, cũng là nguyên do chính gây đau bệnh trên thể xác. Hờn dỗi, thù ghét, tủi thân, mặc cảm tội lỗi, giận dữ, buồn thảm, ghen tị v.v... ngay cả đến cảm giác hơi tí bực bội, cũng đều là mọi hình thức của đau khổ. Và trong mổi khoái lạc hay cảm giác cao hứng đều chứa đựng trong đó hạt giống đau khổ: là sự đối chiếu không tách rời của lạc thú, cái mà theo thời gian nó sẽ lộ ra. Bất cứ ai đã từng dùng thuốc phiện để được "cao hứng" đều biết rằng cảm giác cao hứng ấy cuối cùng sẽ chuyển thành suy nhược thê thảm, rằng cảm giác khoái lạc sẽ biến thành một dạng đau khổ nào đó. Nhiều người cũng biết từ chính kinh nghiệm bản thân của họ rằng